Od wsparcia do współpracy - razem w przyszłość! (grudzień 2025)

Świadczy o tym choćby fakt posiadania zatrudnienia przez 75% Ukraińców mieszkających w Polsce. Jednak liczby to tylko część historii. Za nimi stoi ogrom pracy ludzi, którzy mimo trudnych okoliczności zdołali się zintegrować, włączyć w życie społeczne i stać się odpowiedzialnymi członkami społeczności przyjmującej. Nasza młodzież, w tym autorzy, pragnie rozwoju kraju, który udzielił jej schronienia, co nietrudno zauważyć.

Wystarczy, że zainteresujecie się lokalnymi wydarzeniami czy inicjatywami, a zobaczycie Ukraińców niemal na każdym z nich. Poza samą ich obecnością dostrzeżecie również ich wkład: energię, pomysły i chęć zmieniania świata wokół siebie. My, Ukraińcy, mamy jeden cel: zapewnić pokój, rozwój i dobrobyt nie tylko w Polsce czy Europie, lecz także na świecie.

Świadomi skali tego przedsięwzięcia, wybieramy współpracę, ponieważ razem szczyty osiąga się szybciej; razem każda przeszkoda wydaje się drobnostką; razem jesteśmy siłą i przyszłością Europy. Nasze przesłanie brzmi więc następująco: myślcie krytycznie, mówcie krytycznie, żyjcie krytycznie!

Myślcie krytycznie, bo we współczesnym świecie codziennie przytłacza was ogromna ilość informacji: wiadomości, media społecznościowe, porady, plotki. Bez krytycznego myślenia łatwo poddać się manipulacjom lub dezinformacji, stracić własny punkt widzenia.

Mówcie krytycznie, ponieważ wasze słowo jest ważne: dzięki niemu możecie zmieniać myślenie, bronić prawdy i pomagać budować zdrowe społeczeństwo.

Żyjcie krytycznie: analizujcie wydarzenia, podejmujcie świadome decyzje, bierzcie odpowiedzialność za swoje czyny i wybory. Krytyczność to nie wątpienie we wszystko, lecz tarcza i kompas w skomplikowanym świecie, które pozwalają zachować wolność myślenia i wnosić swój wkład w przyszłość. To właśnie z takiego rozumienia zaczyna się droga od wdzięczności do działania.

Wdzięczność – to naturalne uczucie, od którego wszystko się zaczyna. Kiedy ukraińska młodzież przyjechała do Polski, jej pierwszym krokiem było przyjęcie pomocy: dachu nad głową, wsparcia uniwersytetów, dobrych słów od ludzi, którzy chcieli złagodzić jej ból.

Jednak z czasem wdzięczność przestała być jedynie emocją w odpowiedzi, stała się motywacją. Młodzi Ukraińcy coraz częściej mówią: Nie jesteśmy tu tylko tymi, którym się pomaga, chcemy być partnerami.

Wolontariat stał się jednym z pierwszych sposobów działania: udział w akcjach charytatywnych, sortowanie pomocy humanitarnej, zajęcia dla dzieci, które  przyjechały z Ukrainy. Organizacje uniwersyteckie stworzyły przestrzeń do wpływu, a wspólne projekty kulturalne i społeczne z polskimi rówieśnikami przekształciły wdzięczność w realną współpracę.

W tych inicjatywach widać wyraźnie: pomoc może być jednostronna, ale współpraca zawsze jest obustronna. Tworzy ona nową wspólnotę, w której Ukraińcy nie czują się jedynie gośćmi, a Polacy widzą w nich równoprawnych partnerów. Dlatego współpraca jest ważniejsza od samej pomocy, ponieważ nie tylko rozwiązuje problemy dziś, lecz także tworzy możliwości na jutro. I tutaj naturalnie pojawia się pytanie: co pozwala budować tę współpracę tak szybko i tak naturalnie? Odpowiedź jest taka, że naprawdę wiele nas łączy.

Procesy migracyjne zawsze wywołują napięcia i nieuczciwym byłoby twierdzić, że przyjazd ponad miliona Ukraińców przeszedł całkowicie bez echa w polskim społeczeństwie. Słyszymy sprzeczne myśli, dyskusje polityczne – i to normalne w państwie demokratycznym. Jednak pomimo tego badania socjologiczne i dane ekonomiczne pokazują: Ukraińcy integrują się w Polsce tak, jak żadna inna grupa migrantów przed nimi. Powód tkwi w podobieństwie, którego trudno nie dostrzec.

Nasze języki i kod kulturowy są podobne, dlatego codzienne życie, humor, normy komunikacji odbierane są naturalnie, bez konieczności „uczenia się bycia kimś innym”. Dzielimy podobne wizje rodziny, pracy i przyszłości dzieci, co sprawia, że interakcje społeczne są łatwe i zrozumiałe.

Ponadto zarówno Polacy, jak i Ukraińcy mają wspólne doświadczenie walki o przetrwanie i rozwój w trudnych warunkach ekonomicznych. Łączy nas zdolność do adaptacji, pracy i nieoczekiwania na „łatwe rozwiązania”. Dlatego Ukraińcy masowo weszli na rynek pracy, zyskali szacunek polskich pracodawców i stali się integralną częścią polskiego życia gospodarczego.

Dodajmy do tego pamięć historyczną, wspólne rozumienie zagrożenia ze Wschodu oraz wartość wolności i staje się oczywiste, że młodzi Polacy i Ukraińcy mają solidne podstawy do budowania wspólnej europejskiej przyszłości. Łączą nas nie tylko praktyczne okoliczności, lecz także głębsze wartości: godność, wolność, dążenie do rozwoju, otwartość na świat.

Dlatego tak ważne jest, aby młodzi ludzie z obu krajów interesowali się tym, co dzieje się wokół: w społeczeństwie, polityce, na uczelni. Świadomość i aktywność to nie puste hasła, lecz realne umiejętności, które kształtują zdolność wpływania na wydarzenia kryzysowe. Zachęcamy naszych rówieśników do krytycznego myślenia, zadawania pytań, udziału w dyskusjach, chodzenia na wybory i interesowania się procesami społecznymi, ponieważ przyszłość nie jest kategorią abstrakcyjną. To to, co tworzymy własnymi rękami, tu i teraz. Gdy działamy razem nie jako obcy, lecz jako partnerzy, naprawdę możemy budować wspólną Europę, w której każdy głos i każdy czyn mają znaczenie.

Wierzymy, że większość Ukraińców po zakończeniu wojny wróci do domu, aby odbudować swoje życie, rodziny i kraj. Jednak nawet wtedy mamy nadzieję na utrzymanie bliskich więzi i współpracy. Zapraszamy wszystkich, którzy obecnie przebywają w Polsce, aby w przyszłości wracali na naszą ziemię dla wspólnych projektów, wymiany doświadczeń i nowych inicjatyw.

Razem możemy tworzyć nie tylko własną przyszłość, lecz także przyszłość naszego regionu i Europy jako całości. I wtedy zniknie podział na „my” i „oni” – będziemy „my” jako wspólnota budująca wspólną przyszłość dla siebie, naszych dzieci i całej Europy!

UNHCR Regional Bureau for Europe, Ukraine Emergency: Three Years On 2025 Update, s. 12, https://data.unhcr.org/en/documents/details/114594 [dostęp: 23.11.2025].

P. Umiński, O. Samołyk, A. Piłat, M. Walewski, Wpływ migrantów z Ukrainy na polską gospodarkę, BGK, https://www.bgk.pl/aktualnosc/bgk-wplyw-migrantow-z-ukrainy-na-polska-gospodarke-1/?com [dostęp: 23.11.2025].

P. Zaroń, „Projektor – Wolontariat Studencki” wspiera ukraińskie dzieci, Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności, https://pafw.pl/wydarzenie/projektor-wolontariat-studencki-wspiera-ukrainskie-dzieci/?com [dostęp: 23.11.2025].

B. Dudek, A. Panuciak, P. Strzelecki, Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Ukrainy w Polsce w 2024 r., NBP. Departament Statystyki, Warszawa 2024, ss. 5-6, https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/11/Raport_Imigranci_z_Ukrainy_2024-PL-DS-2024-WWW.pdf [dostęp 23.11.2025].

T. Snyder, The Reconstruction of Nations. Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569-1999, Yale University Press, New Haven–London [cop. 2003], s. 6, https://shron1.chtyvo.org.ua/Timothy_David_Snyder/The_Reconstruction_of_Nations_Poland_Ukraine_Lithuania_Belarus_1569-1999_anhl.pdf [dostęp 23.11.2025].